1/5
Gall nifer o ffactorau economaidd effeithio ar iechyd a lles unigolyn, yn ogystal â'r ffordd mae'n datblygu. Mae'r rhain yn bethau sy'n ymwneud ag arian ac yn cynnwys:
Mae ffactorau economaidd yn effeithio ar y ffordd mae anghenion corfforol unigolion yn cael eu diwallu a gallant hefyd effeithio ar eu hanghenion deallusol, emosiynol a chymdeithasol hefyd.
Dyma'r arian sy'n cael ei ennill drwy waith.
Mae cysylltiad uniongyrchol rhwng faint o arian mae rhieni yn ei ennill a pha mor dda mae eu plant yn ei wneud yn yr ysgol o oedran cynnar. Honnir nad yw plant o deuluoedd incwm isel yn gwneud cystal yn yr ysgol a bod eu hiechyd yn waeth na phlant o deuluoedd mwy cyfoethog. Gall hyn yn ei dro arwain at lai o gyfleoedd gwaith a llai o incwm pan fydd y plant hyn yn oedolion.
Gall hyn fod oherwydd ffactorau fel deiet gwael, diffyg mynediad i nwyddau a gwasanaethau sy'n helpu plant i ddatblygu a llai o fynediad i ardaloedd chwarae da.
I oedolion, gall ymdopi ar incwm isel beri straen a gall teimlo fel eich bod ar waelod yr ysgol gymdeithasol gael effaith negyddol ar hunan-barch. Mae pobl ar incwm is yn fwy tebygol o fabwysiadu ffyrdd o fyw afiach, fel ysmygu ac yfed, tra bod pobl ar incwm uchel yn gallu fforddio byw bywydau iachach. Mae hyn yn cynyddu'r risg o glefyd y galon, strôc, canser a diabetes.
Gall plant sydd â rhieni di-waith, sy'n dibynnu'n gyfan gwbl ar fudd-daliadau, deimlo mai prin yw eu cyfleoedd mewn bywyd. Nid ydynt yn dueddol o wneud cystal yn yr ysgol a gallant ddioddef problemau gyda hunan-barch a straen.
Cymorth gan y llywodraeth yw hyn ar gyfer unigolion ag incwm o unrhyw lefel, ond y prif nod yw sicrhau bod pobl ar incwm isel yn gallu diwallu eu hanghenion dynol sylfaenol fel bwyd a llety. Mae budd-daliadau lles yn ceisio sicrhau bod gan yr unigolion tlotaf lefel sylfaenol o lesiant, a all fod yn fudd-daliadau (e.e. budd-dal plant, budd-dal tai, cymhorthdal incwm) neu gyflenwad am ddim neu â chymhorthdal o rai nwyddau (e.e. llaeth baban).
1/5
Cynilion – pan fydd gan unigolion arian dros ben ar ôl talu am bopeth gallant gynilo mwy. Mae cynilo yn darparu sicrwydd seicolegol ac yn cynnig lefel o ddiogelwch mewn amgylchiadau annisgwyl. Gall leihau straen os bydd argyfwng oherwydd bydd gan unigolion yr arian os bydd ei angen.
Biliau – gall hyn fod yn daliadau hanfodol ar gyfer rhent, trethi cyngor, tanwydd, bwyd, costau trafnidiaeth.
Dyledion – mae'r rhain o ganlyniad i fenthyca arian i brynu tŷ (morgais) neu gyfarpar drud, neu o filiau heb eu talu.
Mae pobl yn y grwpiau incwm isaf yn fwy tebygol o fod heb unrhyw gynilion o gwbl, bod ar ei hôl hi wrth dalu biliau a bod mewn mwy o ddyled.
Gall y lefelau uchel hynny o ddyled gael effaith negyddol ar iechyd a lles oherwydd:
1/5
Yn gyffredinol mae tlodi'n golygu bod gan unigolyn incwm isel iawn ac na all fforddio talu am hanfodion bywyd.
Yn ôl y Sefydliad Tlodi ac Allgáu Cymdeithasol mae'r grwpiau canlynol yn agored i dlodi:
Gall tlodi gael effaith negyddol ar iechyd a lles, a datblygiad, yn y ffyrdd canlynol:
Rhowch y datganiadau hyn mewn colofnau yn seiliedig ar yr hyn rydym ei angen a'r hyn rydym ei eisiau yn eich barn chi. Nid oes cyfleuster gwirio. Bydd angen i chi esbonio eich dewisiadau.
1/5
1/5
Gwyliwch 1:48 munud cyntaf y fideo hwn - Ym marn Llywodraeth Cymru, beth sydd ei angen arnom er mwyn byw bywydau hapus ac iach?