Author: niae

Yma ceir sbardunau amrywiol sy’n rhoi cyfle i ddatblygu sgiliau llafar y disgyblion gan ganolbwyntio ar waith grŵp a mynegi barn.

Am ddeunydd pellach cofiwch am:
gyn-bapurau TASau
deunydd dewisiol ACCAC
y gyfrol HAWS DWEUD

CYMRAEG
yng Nghwricwlwm
Cenedlaethol
Cymru

Cyfnod Allweddol 2:
Rhaglen Astudio Llafaredd

Cardiau i’w torri allan a’r grŵpiau i benderfynu pa drefn y dylid eu gosod—y pwysicaf yn gyntaf gan orffen gyda’r lleiaf pwysig:
RHEOLAU GWAITH LLAFAR
(syniadau Pie Corbett)

Ceisiwch feddwl am syniadau newydd pan fyddwch wedi / rhedeg allan o bethau i’w dweud.	Siaradwch yn araf ac yn glir fel bod pawb yn medru eich deall.	Ceisiwch ddweud pethau diddorol.	Cofiwch frwsio eich dannedd bob dydd.
Ychwanegwch at syniadau aelod arall o’r grŵp.	Arhoswch eich tro.	Rhowch resymau dros eich syniadau.	Peidiwch â dweud pethau cas wrth neb.
	Ceisiwch ychwanegu mwy o syniadau at / y drafodaeth.	Codwch eich llaw cyn dweud dim.

Cardiau i’w torri allan a’r grŵpiau i benderfynu pa drefn y dylid eu gosod—y pwysicaf yn gyntaf gan orffen gyda’r lleiaf pwysig:
RHEOLAU GWRANDO
(syniadau Pie Corbett)

Cofiwch y prif bwyntiau.	Arhoswch eich tro cyn siarad.	Peidiwch ag edrych allan o’r ffenest yn freuddwydiol.	Gofynnwch / gwestiynau.
Gwrandewch ar yr hyn sy’n cael ei ddweud yn hytrach na’r hyn rydych chi eisiau ei ddweud.	Cadwch eich / clustiau yn lân.	Dangoswch fod / gennych chi / ddiddordeb yn y / siaradwr.	Peidiwch â thorri / ar draws.
	Peidiwch â chwerthin, chwarae o gwmpas na sibrwd tra bod rhywun yn siarad.	Edrychwch ar y person sydd yn / siarad.

Cyn dechrau trafod fel grŵp ystyriwch y canlynol:

Pwy yw’r arweinydd?
Dyma’r person sy’n gwneud yn siŵr bod pawb yn cymryd rhan a bod pawb â thasg i’w gwneud.

Pwy yw’r ysgrifennydd?
Rhaid dewis rhywun sy’n medru
ysgrifennu nodiadau’n gyflym a fydd yn cael eu defnyddio wrth adrodd yn ôl i’r dosbarth cyfan.

Pwy sy’n mynd i adrodd
yn ôl?
Rhaid dewis rhywun sy’n medru siarad yn glir ac
yn araf fel bod y dosbarth cyfan yn medru
deall safbwynt y grŵp.

Pwy sy’n mynd i gadw
amser?
Rhaid cadw amser er mwyn gwneud yn siŵr bod gofynion y dasg yn cael eu
cyflawni.

Cyn dechrau trafod fel grŵp ystyriwch y canlynol:

Beth yn union yw’r dasg?
Does dim pwynt dechrau os nad ydych yn gwbl siŵr o beth sydd angen ei gyflawni. Trafodwch y dasg ac os nad ydych chi gant y cant yn siŵr gofynnwch i’r athro am esboniad pellach.

Faint o amser sydd gennych i
gyflawni’r dasg?
Rhaid cyflawni’r dasg o fewn amser
penodol. Rhaid sicrhau nad oes neb yn gwastraffu amser.

Beth mae angen ei gyflawni?
Rhaid gwneud yn siŵr bod gofynion y dasg yn glir a’ch bod yn cyflawni hyn o fewn yr amser sydd gennych.

Sut byddwch yn adrodd yn ôl?
Mae’n rhaid i chi benderfynu hyn ar ddechrau’r dasg. Gallwch greu cyflwyniad llafar, greu poster neu greu cyflwyniad ar y cyfrifiadur.

Sut i ofyn / cwestiwn.	Sut i ddweud ffeithiau.	Sut i fynegi eich barn.	Sut i resymu a dod i gasgliadau.
Pam rwyt ti’n … ? / Pa dystiolaeth … ? / Beth yw dy farn di … ? / Beth rwyt ti’n ei feddwl … ? / Beth rydych chi’n … ? / Beth amdanat ti / / amdanoch chi … ? / Ga i ddweud rhywbeth? / Ga i dorri ar draws? / Sut rwyt ti’n teimlo ynglŷn â … ? / Beth petai … ?	Mae … / Roedd … / Yn ogystal â … / Rhaid dweud … / Yn bersonol … / Yn debyg i … mae … / Yn wahanol i … nid yw … / Mae’n anodd credu … / Chwarae teg i …	Rydw i’n meddwl / credu / teimlo / sicr / siŵr … / Dydw i ddim yn meddwl / credu / teimlo … / Rydw i’n cytuno / / anghytuno … / Yn wir / sicr / bendant mae … / Yn fy marn i … / Maen nhw o’r farn … / Mae’r ddau o’r farn … / Rydw i’n cytuno gyda … / oherwydd … / Does dim amheuaeth … / Heb os nac oni bai … / Rydyn ni o’r farn … / Rydyn ni wedi penderfynu … / Rydyn ni wedi dod i gasgliad …	Efallai … / Weithiau … / O bosib … / Mae … yn honni / dweud ond mae … yn dweud … / Dylid cofio … / Rhaid ystyried … / Ar y nail law … / Ar y llaw arall …

Ymadroddion defnyddiol

Gwaith grŵp

Fy enw i yw Gwenno ac rydw i’n naw oed. Rydw i’n hoffi mynd i’r ysgol i weld fy ffrindiau. Yn yr ysgol rydw i wrth fy modd yn cael gwersi cyfrifiaduron gyda Mr
Llewelyn. Mae e’n ein dysgu i wneud pob math o bethau! Rydw i’n dwlu dod adref i arbrofi ar fy nghyfrifiadur
personol. Dydy Mam ddim yn gadael i mi fod arno am fwy nag awr y nos ac rydw i ond yn cael ei ddefnyddio pan ei bod hi yn yr un ystafell â mi. D’yw hyn ddim yn deg. Hoffwn i gael cyfrifiadur yn fy ‘stafell wely yr un peth â fy ffrindiau.

Eleri ydw i ac rydw i’n fam i Gwenno sy’n naw oed a Rhys sy’n bedair. Mae Gwenno yn ferch fywiog iawn sydd wrth ei bodd yn chwarae gyda’i ffrindiau a chwarae ar ei chyfrifiadur personol. Mae hi’n cael defnyddio ei chyfrifiadur am awr y nos—sy’n hen ddigon i ferch naw oed. Mae’n rhaid iddi ei
ddefnyddio yn yr un ystafell â mi — mae’r hen ryngrwyd yma yn medru bod yn beryglus. Dydy Gwenno ddim yn meddwl bod hyn yn deg, ond dydw i ddim yn mynd i newid fy meddwl.

Ydy difa moch daear yn greulon neu yn
angenrheidiol ar gyfer
ffermwyr Cymru?

Gwaith grŵp

Gwaith grŵp

Pam dylen ni
gwtogi ar ein
defnydd o egni?

Gwaith grŵp

Pam dylen ni
fwyta’n iach?

Gwaith grŵp

Pam dylen ni
geisio prynu
cynnyrch lleol?

Gwaith grŵp

Gwaith grŵp

Gwaith grŵp

A ddylid caniatáu i ddisgyblion ddefnyddio ffonau symudol
yn yr ysgol?

Gwaith grŵp

Gwaith grŵp

Edrychwch ar y wybodaeth sydd isod a thrafodwch.

Ydy llyfrau darllen yn bethau sych a diflas?

Gwaith grŵp

A wnaethoch chi benderfynu beth oedd swyddogaeth pawb o fewn y grŵp heb fynd i ffws a ffwdan?
A wnaethoch chi ddeall beth roedd disgwyl i chi wneud?
A wnaethoch chi ddechrau ar eich tasg yn syth?
A oedd pawb yn cael cyfle i fynegi eu barn yn glir?
A oedd unigolion o fewn y grŵp yn barod i wrando ar farn eraill heb dorri ar draws?
A oedd unigolion yn barod i newid eu barn bersonol pan oedd gan / rywun arall well cynnig / syniad?
A wnaethoch chi ddod i gasgliad yn hawdd?
A wnaethoch chi siarad Cymraeg graenus wrth drafod?

Asesu ymateb y grŵp

Pe baem ni’n cael y cyfle eto, bydden ni’n: